Muzeum Okręgowe w Bydgoszczy powstało w 1923 roku jako kontynuacja lokalnych tradycji zbierania i badania pamiątek historycznych. Placówka rozwijała się od początku XX wieku, gromadząc materiały z zakresu archeologii, historii, etnografii i sztuki, a z czasem stała się ośrodkiem regionalnym o szerokim spektrum kolekcji.
Skąd wywodzą się początki muzeum?
Początki sięgają działalności Towarzystwa Historycznego Obwodu Nadnoteckiego założonego w 1880 roku, które prowadziło badania nad przeszłością regionu i zbierało pamiątki. Zbiory towarzystwa były początkowo wystawiane w pomieszczeniach poklasztornych, a ich opiekunem przez długi czas był Konrad Kothe. Po odzyskaniu miasta przez Polskę w 1920 roku podjęto prace nad utworzeniem Muzeum Miejskiego, które oficjalnie otwarto w 1923 roku.
Jak rozwijało się muzeum w okresie międzywojennym?
W latach 20. i 30. XX wieku muzeum stopniowo budowało kolekcje, w tym dział archeologiczny liczący kilka tysięcy pozycji oraz kolekcje historyczne i numizmatyczne. W drugiej połowie lat 20. i na początku 30. placówka organizowała liczne wystawy czasowe i prezentowała stałą ekspozycję znaną później jako Galeria Miejska. W 1937 roku muzeum znacząco wzbogaciło zbiory dzięki spuściźnie po artyście Leonie Wyczółkowskim, obejmującej około 400 prac i pamiątek, a także darowi kolekcji rzeźb od Konstantego Laszczki.
Co stało się z muzeum w czasie wojny i zaraz po niej?
W okresie okupacji część zbiorów przeniesiono i zabezpieczono; część podarunków i przejętych kolekcji trafiła w tym czasie do muzeum. Podjęto działania mające na celu ochronę zabytków sakralnych oraz ukrywanie cenniejszych eksponatów przed wywiezieniem. Część kolekcji przetransportowano także poza miasto, co spowodowało straty: zaginęły między innymi skrzynie z zabytkami archeologicznymi i afrykanistycznymi.
Jak wyglądał powojenny rozwój placówki?
Po wyzwoleniu miasto przeznaczyło muzeum nową siedzibę i w 1946 roku nadano mu imię Leona Wyczółkowskiego. W kolejnych dekadach muzeum zostało upaństwowione, a w 1975 roku przekształcono je w jednostkę okręgową. Rozbudowa zbiorów wymusiła adaptację dodatkowych obiektów muzealnych. Od lat 60. i 70. powiększano zasoby i tworzone były nowe wystawy; spichrze na Wyspie Młyńskiej przeznaczono na kolejne ekspozycje, a w późniejszych latach przeprowadzono remonty i renowacje tych obiektów.
Jakie działy i kolekcje działają w muzeum?
W pierwszych dekadach po wojnie wykształciły się cztery główne działy: Sztuki Polskiej, Leona Wyczółkowskiego, Archeologiczny oraz Historii. Z czasem dział Sztuki Polskiej podzielono na Dział Sztuki Współczesnej i Dział Sztuki Nowożytnej; wyodrębniono też Gabinet Numizmatyczny i Dział Grafiki. W muzeum gromadzono malarstwo, grafikę, rzeźbę, wyposażenie pracowni artystycznej, zabytki archeologiczne, zbiory numizmatyczne, przedmioty rzemiosła i fotografie dokumentujące historię miasta.
Jakie obiekty i oddziały działają poza siedzibą główną?
Muzeum korzysta z kilku historycznych budynków i spichrzy, gdzie umieszczono różne kolekcje, między innymi ekspozycję archeologiczną, kolekcję numizmatyczną, Galerię Sztuki Nowoczesnej oraz zbiory związane z Leonem Wyczółkowskim. Po przekształceniu w jednostkę okręgową w 1975 roku powołano też oddziały zamiejscowe: Muzeum Borów Tucholskich w Tucholi, Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji koło Żnina oraz Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie; wszystkie te placówki po 1989 roku wróciły pod opiekę lokalnych samorządów.
Jakie wyróżnienia i rejestry dotyczą muzeum?
Placówka otrzymała w 2008 roku Srebrny Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" oraz w 2023 roku medale w złocie. W 2009 roku muzeum zostało wpisane do Państwowego Rejestru Muzeów decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Informacje praktyczne
- Adres: Gdańska 4, 85-006 Bydgoszcz — wyznacz trasę w Google Maps
- Godziny otwarcia: sob–nd 11:00–17:00, wt–cz 10:00–18:00, pt 12:00–20:00
- Telefon: +48525253555
- Strona internetowa: muzeum.bydgoszcz.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,6 (334 opinie)
