Zakażenia pasożytnicze mogą dotyczyć zarówno dzieci, jak i dorosłych i występować w Polsce mimo niższej częstości niż w krajach tropikalnych. Objawy zależą od gatunku pasożyta oraz miejsca jego bytowania w organizmie. Część zakażeń przebiega bezobjawowo, inne dają wyraźne dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, skóry lub układu nerwowego. W diagnostyce i leczeniu uwzględnia się wiek chorego, przebieg choroby oraz historię ekspozycji, np. podróże, kontakt ze zwierzętami lub spożycie surowego mięsa.
Jakie objawy mogą wskazywać na pasożyty?
Najczęstsze dolegliwości dotyczą przewodu pokarmowego i obejmują bóle brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia oraz naprzemienne biegunki i zaparcia. U niektórych pacjentów pojawiają się także brak apetytu, utrata masy ciała lub nadmierne łaknienie i chudnięcie w przebiegu przewlekłym. Pasożyty mogą też wywoływać reakcje alergiczne, wpływać na sen i powodować przewlekłe zmęczenie.
Zmiany skórne i miejscowy świąd są możliwe, szczególnie przy drapaniu powodowanym np. owsicą. Niektóre parazytozy dają objawy neurologiczne lub behawioralne — np. zaburzenia snu i nadpobudliwość u dzieci. Istnieją też cięższe postacie, gdy larwy przemieszczają się do mięśni, oka lub mózgu; takie zakażenia mogą prowadzić do trwałych uszkodzeń.
Jak diagnozuje się zakażenia pasożytnicze?
Podstawą wykrywania wielu robaczyc jest badanie kału, które pozwala uwidocznić jaja lub człony pasożytów. W przypadku owsicy wykonuje się dodatkowo wymaz z okolicy odbytu, a próbki zbiera się wielokrotnie w odstępach czasu, aby zwiększyć szansę wykrycia patogenu. Laboratoria oferują także systemy przesyłowe próbek, co umożliwia wykonanie badania bez wychodzenia z domu.
Badania krwi mogą ujawnić podwyższoną liczbę eozynofilów, co bywa wskaźnikiem inwazji pasożytniczej. W sytuacjach podejrzenia wągrzycy lub bąblowicy konieczne są badania serologiczne i obrazowe — USG lub tomografia komputerowa pozwalają uwidocznić torbiele i larwy w narządach. Diagnostyka łączy metody mikrobiologiczne, serologiczne i obrazowe w zależności od podejrzenia konkretnej parazytozy.
Jak leczy się i zapobiega zakażeniom?
Leczenie dobiera lekarz w zależności od rozpoznanego pasożyta. W przypadku nicieni najczęściej stosuje się leki przeciwpasożytnicze takie jak albendazol, mebendazol czy pyrantel. Przy tasiemcach stosowane są preparaty niklozamid lub prazykwantel. W bąblowicy często konieczne bywa leczenie chirurgiczne usuwające torbiele, uzupełnione badaniami serologicznymi.
W przypadku owsicy należy leczyć wszystkich domowników, by przerwać łańcuch zakażeń; higiena osobista i częsta wymiana bielizny oraz pościeli ograniczają samozarażenia. Nie zaleca się regularnego, profilaktycznego odrobaczania bez potwierdzenia zakażenia. Czasami konieczne jest powtórzenie dawkowania, bo niektóre preparaty nie niszczą jaj pasożytów.
Ryzyko zakażenia zmniejsza dokładne mycie owoców i warzyw, unikanie surowego lub półsurowego mięsa, dbałość o higienę rąk oraz kontrola kontaktu z odchodami i zanieczyszczoną wodą. Szczególną ostrożność muszą zachować kobiety w ciąży ze względu na ryzyko toksoplazmozy.
