Fontanna Potop to wielofigurowa kompozycja rzeźbiarska usytuowana w Parku im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Dzieło wyróżnia się dramatycznym ujęciem biblijnej sceny i złożoną konstrukcją trzech niezależnych części, która nadaje mu charakter monumentalny.
Co przedstawia fontanna Potop?
Kompozycja obrazowała kulminacyjny moment biblijnego potopu, gdy giną istoty niemające schronienia w arce. Centralną grupę tworzy mężczyzna podtrzymujący lewym ramieniem omdlewającą kobietę i usiłujący drugą ręką wciągnąć na skałę innego mężczyznę. U stóp skały leży martwa młoda matka; obok znajduje się jej dziecko. Przy tej części wdrapuje się lew, który nie czyni ludziom szkody.
Druga część rzeźby przedstawia samotną niedźwiedzicę z martwym niedźwiadkiem w paszczy, z prawą łapą uniesioną i opartą o skałę. Trzecia część nawiązuje do motywu laokoona i ukazuje mężczyznę walczącego z oplatającym go wężem morskim, z wyraźnie oddanym napięciem mięśni.
Cała kompozycja miała około 6 metrów wysokości i była wykonana z brązu; masa oryginału wynosiła 9 ton. Ściany basenu wykonano z czerwonego piaskowca, stopnie z szarego granitu śląskiego, a otaczający chodnik ułożono mozaiką.
Jak powstała fontanna?
Konkurs na rzeźbę ogłoszono w 1897 roku przez Krajową Komisję dla Popierania Sztuki Plastycznej w Poznaniu. Zgłoszono 44 prace, a zwycięzcą został berliński rzeźbiarz Ferdinand Lepcke. Prace nad wykonaniem i ustawieniem trwały około sześciu lat.
Uroczyste odsłonięcie odbyło się 23 lipca 1904 roku o godzinie 11:00. Woda do wodotrysku zaczęła działać dopiero po interwencji specjalistów z Berlina w 1908 roku. Koszt przedsięwzięcia oceniano wówczas na od 110 do 200 tysięcy marek. Fontanna szybko stała się stałym elementem pejzażu miasta i popularnym miejscem spacerów.
Rzeźba przetrwała do 7 stycznia 1943 roku, kiedy okupacyjne władze niemieckie nakazały jej rozbiórkę w celu pozyskania metalu na potrzeby wojenne. Po wojnie zachował się jedynie basen; miejsce rzeźby zajęły cztery kamienne ryby autorstwa Józefa Makowskiego.
Rekonstrukcja i współczesność
Proces rekonstrukcji zainicjowano w 2004 roku. Prace prowadził Społeczny Komitet Odbudowy Bydgoskiej Fontanny Potop; finansowanie pozyskano ze składek społecznych, miasta Bydgoszczy, władz samorządowych województwa kujawsko-pomorskiego oraz funduszy unijnych.
W kolejnych etapach odtworzono poszczególne części: w kwietniu 2009 roku ustawiono niedźwiedzicę, w czerwcu 2010 trafił do fontanny fragment przedstawiający człowieka walczącego z wężem, a 3 października 2012 roku wróciła centralna grupa mężczyzny ratującego kobietę. Odsłonięcie zrekonstruowanej fontanny miało miejsce 26 czerwca 2014 roku. Koszt odbudowy wyniósł 2,5 mln zł.
Prace konserwacyjne prowadzono także po odbudowie: jesienią 2019 roku przeprowadzono renowację misy fontanny i odkamienianie rur, co wymagało czasowego demontażu posągu niedźwiedzicy. W pierwszej połowie 2020 roku konserwacji poddano grupę walczącą z wężem. Z powodu pandemii COVID-19 fontanna została uruchomiona ponownie dopiero 20 sierpnia 2020.
W przeszłości istniały kopie bydgoskiej rzeźby w Coburgu i w Eisleben; rzeźby z Bydgoszczy i z Eisleben zostały przetopione w okresie II wojny światowej. Po rekonstrukcji cały zespół rzeźbiarski ponownie stanął w parku im. Kazimierza Wielkiego.
Gdzie znajduje się fontanna?
Fontanna stoi w Parku im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Park był pierwotnym miejscem lokalizacji pomnika od jego odsłonięcia w 1904 roku i ponownie po odbudowie w 2014 roku.
Odsłonięcie zrekonstruowanej fontanny nastąpiło 26 czerwca 2014 roku.
Informacje praktyczne
- Adres: 85-980 Bydgoszcz — wyznacz trasę w Google Maps
- Strona internetowa: potop.bydgoszcz.pl
- Ocena w Mapach Google: 4,8 (3 721 opinii)
