Florian Adrian — oficer lotnictwa i cichociemny

Florian Adrian służył w lotnictwie II Rzeczypospolitej i w Polskich Siłach Powietrznych podczas II wojny światowej. Po zrzuceniu do okupowanej Polski działał w strukturach Armii Krajowej jako specjalista od spraw lotniczych i wywiadu.

Jak wyglądały początki jego kariery wojskowej?

Urodził się w Bydgoszczy i był synem Alfonsa oraz Józefy z Kolitowskich. Po zdaniu matury 30 sierpnia 1933 roku wstąpił do Batalionu Unitarnego Szkoły Podchorążych Piechoty w Różanie nad Narwią, a 15 sierpnia 1934 roku przeniesiono go do Szkoły Technicznej Podchorążych Lotnictwa w Bydgoszczy. Po ukończeniu szkoły w 1937 roku otrzymał przydział do Szkoły Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich w Krośnie.

Co robił we wrześniu 1939 i podczas kampanii 1939?

W sierpniu 1938 roku był dowódcą plutonu obsługi na lotnisku w Sobiejuchach, a od 1 maja 1939 roku pełnił tę funkcję na lotnisku w Moderówce. 8 września 1939 roku objął dowództwo nad transportami ewakuacyjnymi kolejowymi nr 1224 i 1225 i dotarł z nimi do Równego. Po 18 września znalazł się w Gródku Jagiellońskim, a 23 września dołączył do oddziału zapasowego 82 pułku piechoty w Samodzielnej Grupie Operacyjnej „Polesie”. Dowodził oddziałem karabinów maszynowych w dniach 24–27 września, a 1 października przydzielono go do 60 Dywizji Piechoty „Kobryń”. Walczył m.in. pod Horodenką i Wolą Okrzejską.

Jak potoczyła się jego służba po kapitulacji Polski?

6 października 1939 roku dostał się do niewoli niemieckiej, lecz po tygodniu uciekł z obozu przejściowego w Radomiu i przedostał się do Skarżyska-Kamiennej. Od listopada 1939 do kwietnia 1940 roku służył w Związku Walki Zbrojnej, pełniąc m.in. funkcję oficera łącznikowego ZWZ w Kielcach. W kwietniu 1940 roku przedostał się do Budapesztu, a następnie do Marsylii. Od czerwca 1940 roku przebywał w ośrodku Polskich Sił Powietrznych w Lyon-Bron.

Jak działał w Polskich Siłach Powietrznych i jakie odniósł rany?

Po upadku Francji ewakuowano go do Wielkiej Brytanii, gdzie otrzymał numer służbowy RAF P-0957 i wstąpił do Polskich Sił Powietrznych. Od lipca 1940 roku służył w 300 dywizjonie bombowym, wykonując loty nad Niemcami. W czasie nalotu na Münster 22 stycznia 1942 roku został ranny w rękę.

Co robił jako cichociemny w okupowanej Polsce?

Zgłosił się do służby w kraju i przeszedł szkolenie cichociemnych ze specjalnością w lotnictwie. Zaprzysiężono go 5 października 1942 roku. Zrzucono go do Polski w nocy 26/27 stycznia 1943 w ramach operacji lotniczej „Gauge”, podczas sezonu operacyjnego „Intonacja”. Startował z RAF Tempsford na pokładzie Halifax DT-727 „K”; zrzut odbył się na placówkę odbiorczą „Żubr” około 14 km od Kielc. W ekipie skoczków znajdowali się także kpt. Wacław Pijanowski ps. Dym, ppor. Stanisław Sołtys ps. Sowa i kpt. Michał Tajchman ps. Mikita.

Jakie pełnił funkcje w Armii Krajowej i jaki był jego los?

Po aklimatyzacji do realiów okupacyjnych w marcu 1943 roku przydzielono go jako kierownika referatu informacyjno-wywiadowczego Wydziału Lotniczego Oddziału III Komendy Głównej Armii Krajowej. W czerwcu 1944 roku objął stanowisko kierownika referatu lotniczego Sztabu Okręgu AK Kielce. Aresztowało go Gestapo 23 czerwca 1944 roku w Kielcach; tego samego dnia został zamordowany w Suchedniowie.

Jakie miał stopnie i odznaczenia?

Jego kolejne awanse to kapral podchorąży (1934), podporucznik ze starszeństwem od 1 października 1937 (30. lokata w korpusie oficerów lotnictwa, grupa techniczna), porucznik (20 marca 1941) oraz kapitan (26 stycznia 1943). Otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari nr 9466, Krzyż Walecznych trzykrotnie oraz Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami.

Gdzie upamiętniono Floriana Adriana?

Jego nazwisko widnieje na tablicy Mortui sunt ut vivamus liberii (Nie żyją, byśmy my mogli żyć wolni) z lat 1939–1945, umieszczonej na II piętrze I Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida w Bydgoszczy. W lewej nawie kościoła św. Jacka przy ul. Freta w Warszawie odsłonięto w 1980 roku tablicę upamiętniającą 110 poległych cichociemnych; wśród wymienionych znajduje się Florian Adrian.